D66

Democraten 66 (D66) is een hervormingsgezinde sociaal-liberale partij. De huidige politiek leider is Rob Jetten. De partij werd opgericht op 14 oktober 1966 door 44 ‘homines novi’, waarvan er 25 eerder bij andere politieke partijen actief waren geweest. Belangrijkste initiatiefnemer en voorman (tot 1998) was de oud-journalist Hans van Mierlo.

D66 haalde bij Tweede Kamerverkiezingen van 22 november 2023 9 zetels, 15 minder dan in 2021. De partij heeft vijf zetels in de Eerste Kamer. Er zitten drie leden namens D66 in het Europees Parlement.

D66 was van oktober 2017 tot 2 juli 2024 regeringspartij. In het kabinet-Rutte IV had zij zes ministers en drie staatssecretarissen. Van 2006 tot 2017 zat de partij in de oppositie, D66 nam in 2003-2006 deel aan een kabinet met CDA en VVD (kabinet-Balkenende II). [Bron]

D66 is een partij die streeft naar vrijheid en gelijke kansen voor iedereen. Onderwijs en wetenschap staan centraal als motor van ontwikkeling. De partij gelooft in een duurzame toekomst en neemt het klimaatvraagstuk serieus. D66 verdedigt de democratische rechtsstaat en zet zich in voor een open en inclusieve samenleving. Europese samenwerking ziet de partij als essentieel voor vrede, welvaart en vooruitgang.

D66 wil de Europese Unie versterken, juist in tijden van wereldwijde onzekerheid. Migratie moet humaan verlopen, met respect voor mensenrechten. D66 wil nepnieuws en desinformatie krachtig aanpakken. D66 ziet klimaatverandering als een grote opgave en wil sneller van fossiele brandstoffen af, investeren in schone energie en natuurherstel. Ook wil D66 wonen betaalbaar maken door flink bij te bouwen, vooral in stedelijke gebieden. De partij investeert bovendien in goed openbaar vervoer. De partij zet zich in voor een eerlijke economie, waarin grote bedrijven hun eerlijke deel belasting betalen. Er komt extra aandacht voor onderwijs en wetenschap, waarbij leraren meer waardering, minder werkdruk en betere begeleiding verdienen.

Je vindt het volledige programma hier.

Hieronder volgt een puntsgewijze samenvatting van het partijprogramma per thema.

EU & Buitenland

• Maak Europese afspraken over gezamenlijke jaarlijkse investeringen van €750 tot €800 miljard in publieke goederen, zoals eigen digitale technologie, infrastructuur en elektriciteitsnetten. Financier deze investeringen uit gezamenlijke leningen.
• Richt op lange termijn een Europese krijgsmacht op. Zet op korte termijn in op een sterke Europese positie binnen de NAVO, met Europese strategische commandovoering, Europees materieel en Europees personeel. Voldoe structureel aan de NAVO-verplichtingen.
• Voer het Zweedse model voor de dienstplicht in, dat bestaat uit een verplichte enquête onder dienstplichtigen. Daarmee kunnen dienstplichtigen vrijwillig ingezet worden in de zorg, logistiek en cybersecurity, naast defensie.
• Zorg voor een snellere toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie. Steun Oekraïners zowel militair als humanitair in hun strijd tegen de Russische agressie en integreer Oekraïne verder in de NAVO.

Immigratie & Integratie

• Ondersteun landen waar eerste opvang plaatsvindt en maak duidelijke afspraken over mensenrechten, onderwijs en werk. Voer het Europese migratie‑ en asielpact uit en organiseer een eerlijke verdeling, veilige routes en snelle, zorgvuldige procedures.
• Schaf de spreidingswet niet af. Zorg voor stabiele en voldoende financiering van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) en de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Verplaats asielzoekers niet steeds van locatie.
• Geef statushouders sneller toegang tot werk, onderwijs en taal, en bestrijd uitbuiting van arbeidsmigranten met strengere handhaving.
• Treed strikt op tegen asielzoekers die zorgen voor grote overlast voor omwonenden en mensen in de opvang. Zorg voor aparte, gesloten opvang voor deze groep, geld voor handhaving, snellere procedures en snelle terugkeer naar land van herkomst.

Volksgezondheid & Zorg

• Het eigen risico van €385 wordt niet verhoogd en individuele behandelingen kosten maximaal €150. Iedereen heeft recht op een jaarlijkse tandartscontrole, vergoed vanuit het basispakket.
• Er komt een wettelijke regeling voor hulp bij een voltooid leven en verruiming van de euthanasiewet, ook bij psychisch lijden en dementie. Haal euthanasie volledig uit het strafrecht.
• Versterk de eerstelijnszorg in buurtklinieken en zet studentenartsen voor lichte zorg. Iedere burger heeft een vaste huisarts. Zet technologie en digitalisering in om de werkdruk te verminderen. Zorg voor betere secundaire arbeidsvoorwaarden voor verpleegkundigen en verzorgenden.
• Voer een leeftijdsgrens van 15 jaar in voor verslavende apps die zorgen dat je maar blijft scrollen. Verbied smartphones in de klas en op het schoolplein.

Onderwijs & Wetenschap

• Er komt één nationale academie voor iedereen in het onderwijs, van leraren, onderwijsassistenten tot schoolleiders. Leraren in opleiding krijgen een vergoeding.
• Verhoog de basisbeurs met €166 euro per maand, zodat studenten beter kunnen rondkomen. Een mbo-student krijgt dezelfde aanvullende beurs als een student aan de hogeschool of universiteit. Zet de rente op de studieschulden vast op maximaal 2,5%.
• Eerdere bezuinigingen op de wetenschap worden teruggedraaid. Ken extra investeringen in onderzoek en innovatie rechtstreeks toe aan universiteiten, hogescholen en onderzoeksinstellingen.
• Bouw één publieke voorziening voor alle kinderen van 1 tot 15 jaar. Het verschil tussen kinderopvang en peuteropvang of voor- en vroegschoolse educatie verdwijnt. Maak de kinderopvang op weg naar deze publieke voorziening bijna gratis.

Economie & Overheid

• De overheid is fysiek en digitaal toegankelijk. Richt in elke gemeente ten minste één loket in, waar zoveel mogelijk organisaties bereikbaar zijn.
• Voer een groot infrastructureel investeringsplan door. Versnel hiermee de bouw van woningen, de energievoorziening, het spoor en de drinkwatervoorziening.
• De overheid gaat niet meer in hoger beroep tegen haar eigen inwoners. Overheidsorganisaties gebruiken geen etniciteit, nationaliteit, woonwijk, taalvaardigheid of mentaal welzijn meer om mensen in te delen in risicogroepen.
• Verminder de regeldruk door regels die hoge lasten met zich meebrengen en niet goed werken, af te schaffen. Beoordeel bij het opstellen van nieuwe regels of andere regels kunnen worden afgeschaft. Versimpel bestaande regels door niet meer steeds de mogelijke uitzonderingen op een regel vooraf op te schrijven.

Milieu & Klimaat

• Investeer in windmolens op zee en in zonnepanelen op daken, bedrijventerreinen en restgronden zoals bermen. Wind op zee wordt de basis van schone energie. Houd kernenergie als aanvullende optie.
• De halvering van de stikstofuitstoot in 2030 en waterkwaliteitsdoelstellingen worden gehaald. De uitstoot daalt elk jaar zo’n 5 tot 6%, met als doel 2050 een welvarend land zónder vervuiling.
• In 2050 is Nederland volledig circulair. In 2030 is het gebruik van nieuwe grondstoffen gehalveerd. Overheden geven het goede voorbeeld: in 2035 is minstens de helft van hun aanbestedingen circulair en in 2045 alles.
• Bouw fossiele subsidies sneller af en geeft ruimte aan duurzame innovatie. Er komt een duidelijke einddatum voor fossiele technieken per sector en duidelijke plannen voor de overstap naar duurzame alternatieven. Regels worden binnen Europa gelijkgetrokken, zodat bedrijven in Nederland niet worden benadeeld ten opzichte van bedrijven in andere EU-landen.

Bestaanszekerheid & Wonen

• Realiseer tien nieuwe steden, vooral bij bestaande steden of kernen en bij grote ov-knooppunten. In deze nieuwe steden komen voorzieningen zoals huisartsen, scholen, parken, fietspaden en winkels. Houd daarbij rekening met de gevolgen voor de natuur.
• Leg wettelijk vast dat er bij nieuwbouw in elke gemeente minstens 30% sociale huur komt. Starters die kunnen aantonen dat de hypotheeklast lager is dan hun huidige hoge huur, krijgen eenvoudiger een hypotheek.
• Verklein de verschillen in fiscale voordelen tussen huurders en mensen met een koopwoning. Bouw hiervoor de hypotheekrenteaftrek af, verlaag het btw tarief op nieuwbouw en scherp het eigenwoningforfait voor de duurste huizen aan.
• Verhoog het minimumloon en het minimumjeugdloon. De bijstand stijgt in verhouding mee. Voer een belastingkorting door voor mensen die minstens vier dagen per week werken, wat een netto belastingvoordeel van minimaal 600 euro betekent.

Overige

• Zestien- en zeventienjarigen krijgen stemrecht. Er komt een ombudsman voor toekomstige generaties.
• Zorg voor digitale onafhankelijkheid, van de cloud en infrastructuur tot apps en algoritmes. Realiseer Europese oplossingen en met een stevige handhaving van Europese regels.
• Sluit het Nederlandse spoor beter aan op het hogesnelheidsnetwerk en een richt een Europese Spoorautoriteit op. Op termijn is het openbaar vervoer voor afstanden tot 700 kilometer goedkoper dan het vliegtuig. Voer een Nederlandpas in, waarmee iedereen voor een vaste lage prijs buiten de spits met trein, tram, bus of metro kan reizen.
• Schaf de Eerste Kamer af. De Koning heeft geen politieke functies meer.